Γιατί η Αθήνα δεν κρατάει τους τουρίστες της;

 Τουριστικός προορισμός η πόλη μας ή απλώς μια στάση πριν από τα νησιά; 

Ο μέσος όρος διαμονής ενός ξένου τουρίστα στην Αθήνα είναι σήμερα 1,8 ημέρες. Το 2004 ήταν 2,6. Προσωπικά, περίμενα ένα ακόμα μικρότερο νούμερο, αλλά, έστω κι έτσι, ο αθηναϊκός προορισμός έχει αρκετό δρόμο να διανύσει. Οι αφίξεις αλλοδαπών στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» το 2012 υπολογίζονται στα 2,7 εκατ., που αντιστοιχούν περίπου στο 17,1% του συνόλου των αφίξεων αεροπορικώς στη χώρα. Τα πρώτα στοιχεία για το 2013, δηλαδή για τους πρώτους μήνες του έτους, δείχνουν μείωση κοντά στο 10%. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2009 ο αριθμός των αφίξεων ήταν περίπου 3,2 εκατ. Καταγράφηκαν, επίσης, περίπου 450.000 επιβάτες κρουαζιερόπλοιων, και εννοούμε αυτούς που αποβιβάστηκαν από το πλοίο για να κάνουν μια περιήγηση στην πόλη.

 Το 2012 ήταν μία ακόμα κακή χρονιά για τον τουρισμό της Αθήνας, που δεν ακολούθησε τη θετική τάση άλλων ελληνικών προορισμών. Πτωτικά συνέχισε την πορεία της η τουριστική κίνηση στα ξενοδοχεία σε Αθήνα-Αττική και το 2012, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ένωσης Ξενοδόχων της Αθήνας-Αττικής και Αργοσαρωνικού (ΕΞΑ-ΑΑ). 

Η μείωση του 2012, η οποία αφορά όλους τους επιμέρους δείκτες που εξετάζονται, έρχεται να προστεθεί στην ήδη αρνητική πορεία που έχει καταγραφεί από το 2007 μέχρι σήμερα, δίνοντας για άλλη μια φορά εντυπωσιακά αρνητικά ρεκόρ: μέση πληρότητα καταλυμάτων: (-) 31,9 %, μέση τιμή δωματίου (-) 11,8 %, έσοδα ανά διαθέσιμο δωμάτιο: (-) 39,9%. Η μέση πληρότητα στην Αθήνα δεν ξεπερνά πλέον το 55% και η βιωσιμότητα των αθηναϊκών ξενοδοχείων γίνεται μείζον ζήτημα, καθώς μονάδες όλων των κατηγοριών τα τελευταία χρόνια έκλειναν η μία μετά την άλλη, κάτω από την πίεση της κρίσης, του υψηλού λειτουργικού κόστους, της συνεχούς δυσφήμισης του προορισμού, της έλλειψης πελατείας αλλά και της έλλειψης πολιτικής βούλησης να αντιμετωπιστούν αποφασιστικά τα πάγια προβλήματα και οι ελλείψεις της πρωτεύουσας. 

Σημειώστε ότι σε διάστημα τεσσάρων ετών τα ξενοδοχεία της Αθήνας έχουν υποστεί στον τζίρο τους σωρευτική πτώση μεγαλύτερη του 42%. Στους πρώτους μήνες του 2013 έκλεισαν τέσσερα ακόμα ξενοδοχεία στο κέντρο, με αποτέλεσμα ο αριθμός των μονάδων που σταμάτησαν τη λειτουργία τους τα τελευταία χρόνια στην Αθήνα να αγγίζει τις 45. 

 Η Αθήνα ήταν και είναι κατά βάση ενδιάμεσος σταθμός. Αυτό σημαίνει ότι ο επισκέπτης της δεν φτάνει στη χώρα για να δει την Αθήνα (όπως συμβαίνει με διεθνείς προορισμούς όπως το Λονδίνο, η Ρώμη, το Παρίσι, το Βερολίνο, η Κωνσταντινούπολη κ.ά.) αλλά είναι περαστικός: πηγαίνει στα νησιά ή στην ενδοχώρα και παρεμπιπτόντως «περνάει» και από την Αθήνα για να δει την Ακρόπολη. Βασικές αγορές για την Αθήνα είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γαλλία, η Μεγάλη Βρετανία, η Γερμανία, η Ιταλία και οι ισπανόφωνες χώρες. Μικρή είναι η αύξηση επισκεπτών από την Ανατολική Ευρώπη, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στην υπόλοιπη χώρα. Κύρια αξιοθέατα είναι η Ακρόπολη και το Νέο Μουσείο, το Εθνικό Αρχαιολογικό και τα Μουσεία Βασιλίσσης Σοφίας (Μπενάκη, Κυκλαδικής). Τα δύο τρίτα της συνολικής δραστηριότητας των επισκεπτών είναι εντός των ορίων του ιστορικού κέντρου και του Δήμου Αθηναίων. Το 60% των διεθνών συνεδρίων που φιλοξενεί η χώρα μας είναι εντός της Αθήνας. Υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης; Τεράστια. Η πολιτική και κοινωνική σταθεροποίηση που εμπεδώνεται τους τελευταίους μήνες και η οποία αποδίδει καρπούς στην τουριστική βιομηχανία γενικότερα είναι βέβαιο ότι θα επιδράσει θετικά, αργά ή γρήγορα, και στην αγορά της Αθήνας. Παρά την πτώση των πρώτων μηνών, εκφράζεται συγκρατημένη αισιοδοξία για τους υπόλοιπους μήνες. 

Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να δούμε σοβαρά το ζήτημα του αεροδρομίου, καθώς το «Ελευθέριος Βενιζέλος» είναι ένα ακριβό αεροδρόμιο που διώχνει τουρίστες. Η λειτουργία καταστημάτων και τις Κυριακές θεωρείται πολύ σημαντική στην προσπάθεια της Αθήνας να διεκδικήσει κάτι καλύτερο στη μεγάλη αγορά των city break προορισμών. Κοινοτικούς πόρους του ΕΣΠΑ, ύψους 8,5 εκατ. ευρώ, που κινδύνευαν να χαθούν, ρίχνει για την τουριστική προβολή της Αττικής η Περιφέρεια, φιλοδοξώντας, έστω και καθυστερημένα, να συμπεριληφθεί η πρωτεύουσα ανάμεσα στους δέκα κορυφαίους city break προορισμούς. 

Η Ελλάδα είναι επίσης μία πολύ σημαντική αγορά για τους γκέι: η χώρα μας κατατάσσεται στην 11η θέση ανάμεσα στους δημοφιλέστερους προορισμούς, χάρη κυρίως στη Μύκονο. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που υπάρχουν, η Ελλάδα θα μπορούσε να προσελκύσει 1,5 εκατ. αφίξεις και τζίρο περίπου 1,7 δισ. δολάρια. Γιατί να μην επωφεληθεί και η Αθήνα; Συμπερασματικά: η πόλη μας έχει πέσει τόσο χαμηλά, που μόνο καλύτερα μπορεί να τα πάει. Αλλά πρέπει να κουνήσουμε κι εμείς το δαχτυλάκι μας. 

_________________

Πηγή: www.lifo.gr

Νέο μοντέλο για τουριστική ανάπτυξη

Στη διαμόρφωση των προϋποθέσεων που θα επιτρέψουν την ανάπτυξη του ποιοτικού και υψηλής οικονομικής απόδοσης τουρισμού αποσκοπεί το υπουργείο Περιβάλλοντος με το νέο Χωροταξικό Πλαίσιο. Η επεξεργασία του κειμένου ολοκληρώνεται. Χωρίς παρεκτροπές από τις αρχές της προστασίας του περιβάλλοντος, δημιουργούνται οι βάσεις για εγκαταστάσεις φιλοξενίας διεθνών προδιαγραφών.

Το σχέδιο θα τεθεί σε διαβούλευση μέχρι το τέλος Μαΐου

Στροφή στον ποιοτικό, θεματικό και εναλλακτικό τουρισμό επιχειρεί να κάνει η κυβέρνηση με το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό που ετοιμάζει το υπουργείο Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής.

Στόχος είναι η Ελλάδα να εγκαταλείψει το σημερινό μοντέλο του μαζικού και τελικά χαμηλής οικονομικής απόδοσης τουρισμού και να στραφεί στην ποιότητα, αξιοποιώντας τους τεράστιους φυσικούς και πολιτιστικούς της πόρους.

Με το νέο ειδικό πλαίσιο, το οποίο αναθεωρεί το υφιστάμενο που ισχύει εδώ και τέσσερα χρόνια, καθορίζονται οι όροι για τη δημιουργία υψηλού επιπέδου τουριστικών εγκαταστάσεων, 4 - 5 αστέρων, τόσο σε ό,τι αφορά τα νέα καταλύματα όσο και τα υφιστάμενα.

Στους στόχους του Ειδικού Χωροταξικού περιλαμβάνεται και μετατροπή διατηρητέων κτιρίων σε ξενοδοχειακές μονάδες

Βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη του νέου τουριστικού μοντέλου είναι η προστασία του περιβάλλοντος, λένε στο ΥΠΕΚΑ.

Στην κατεύθυνση αυτή, μένουν εκτός τουριστικής αξιοποίησης οι βραχονησίδες, τα ακατοίκητα νησιά με έκταση έως 300 στρέμματα, τα εθνικά πάρκα και οι πυρήνες των προστατευόμενων περιοχών Natura, οι προστατευόμενοι από το σύνταγμα χώροι - δάση, δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις, αιγιαλός και παραλία, αρχαιολογικοί, ιστορικοί, δημόσιοι κοινόχρηστοι χώροι, ρέματα. Ενώ σε πολύ μικρό ποσοστό και ύστερα από ειδικές μελέτες, θα επιτραπεί η δόμηση στις περιφερειακές ζώνες Natura και στις ορεινές περιοχές.

Παράλληλα, επιχειρείται ο περιορισμός των διάσπαρτων τουριστικών εγκαταστάσεων και η συγκέντρωσή τους σε υποδοχείς (Περιοχές Οργανωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης ή Περιοχές Ειδικής Ρυθμιζόμενης Πολεοδόμησης - ΠΕΡΠΟ) και στα λεγόμενα σύνθετα τουριστικά καταλύματα όπου οι ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις συνδυάζονται με παραθεριστική κατοικία σε ποσοστά 60% και 40% αντίστοιχα.

Οι όροι δόμησης είναι αυτή τη στιγμή υπό επεξεργασία, όμως έχει συμφωνηθεί στις ευαίσθητες περιοχές (νησιά, ορεινές περιοχές άνω των 800 μέτρων) να είναι χαμηλοί.

Προτείνεται να ισχύει ανώτατος συντελεστής δόμησης 0,05 και τα κτίρια να είναι μέχρι διώροφα. Σημειώνεται πως οι οργανωμένοι υποδοχείς και τα σύνθετα καταλύματα προτείνεται να κατασκευαστούν μόνο σε νησιά σημαντικής έκτασης, άνω των 70 τετραγωνικών χιλιομέτρων, όπως Κρήτη, Ρόδος, Κέρκυρα, Σάμος, Χίος, Λέσβος.

Δημιουργούνται τρεις μεγάλες κατηγορίες χώρου ανάλογα με το είδος και την ένταση της τουριστικής ανάπτυξης, τα ειδικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής και την περιβαλλοντική και πολιτιστική ευαισθησία.

Οι κατηγορίες αυτές μπορεί να επικαλύπτονται ώστε τελικά κάθε περιοχή να αντιμετωπιστεί τουριστικά ανάλογα με το δικό της συγκεκριμένο προφίλ.

Η κατάρτιση ενός σύγχρονου με αναπτυξιακή κατεύθυνση ειδικού πλαισίου για τον Τουρισμό αποτελεί μεγάλο στοίχημα για την κυβέρνηση και το αρμόδιο υπουργείο. Χαρακτηριστική είναι πρόσφατη δήλωση του αναπληρωτή υπουργού ΠΕΚΑ Σταύρου Καλαφάτη: «Το κράτος φτιάχνει ένα σταθερό, λογικό πλαίσιο ώστε να ενθαρρύνονται τα επιχειρηματικά σχέδια.

Ο ιδιωτικός τομέας επενδύει με επιμονή στην ποιότητα και ανοίγει νέους δρόμους. Το νέο Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τον Τουρισμό επιχειρεί να αξιοποιήσει το σύνολο των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της Ελλάδας, τα οποία μπορούν να την καταστήσουν μοναδική στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη για τις περισσότερες σύγχρονες μορφές τουρισμού».

Το ειδικό πλαίσιο για τον Τουρισμό ολοκληρώνεται αυτή την περίοδο από το ΥΠΕΚΑ σε συνεργασία με το υπουργείο Τουρισμού. Εκπονείται παράλληλα Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Μαζί τα δύο κείμενα θα τεθούν σε δημόσια διαβούλευση κατά το τέλος Μαΐου. Θα ακολουθήσει έγκριση από το Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας και το τελικό νομοθέτημα προβλέπεται να θεσμοθετηθεί μέσα στο καλοκαίρι με τη μορφή Κοινής Υπουργικής Απόφασης.

Στο τραπέζι η «απόσυρση» παλιών ξενοδοχείων

Ο εκσυγχρονισμός και η εξυγίανση του υφιστάμενου τουριστικού προϊόντος αποτελεί έναν ακόμα μεγάλο στόχο του νέου Ειδικού Χωροταξικού, ειδικά στις αναπτυγμένες/ αναπτυσσόμενες και μητροπολιτικές περιοχές (μεγάλα αστικά κέντρα). Στο πλαίσιο αυτό, υπάρχει στο τραπέζι των συζητήσεων η μερική ή ολική απόσυρση παλιών, μη αξιόλογων τουριστικών καταλυμάτων.

Το μέτρο αυτό μπορεί να συνδυαστεί με παρεμβάσεις και αναπλάσεις περιοχών, στην κατεύθυνση να μεταλλαχθούν αυτές σε νέους τουριστικούς προορισμούς.

Σύμφωνα με πληροφορίες από το ΥΠΕΚΑ, το θέμα της απόσυρσης θα ρυθμιστεί αναλυτικά σε επόμενα νομοθετήματα που θα έχουν σχέση με τη θεσμοθέτηση Τράπεζας Γης και την πολεοδομική και χωροταξική μεταρρύθμιση και τα οποία αναμένεται να είναι έτοιμα το β' εξάμηνο του 2013.

Οπως έχει ξαναγράψει το «Εθνος», η Τράπεζα Γης προορίζεται να αποτελέσει μια «δεξαμενή» για την αγοραπωλησία άυλων δικαιωμάτων ιδιοκτησίας προκειμένου να αντιμετωπιστούν προβλήματα δόμησης σε οικοδομικούς συνεταιρισμούς, η αξιοποίηση ή κατεδάφιση τουριστικών και άλλων απαξιωμένων κτιρίων, ακόμα και αυθαιρέτων. Οι τράπεζες γης σχεδιάζεται να δημιουργηθούν σε επίπεδο δήμων ή περιφερειών.

Στους στόχους του Ειδικού Χωροταξικού περιλαμβάνεται η επανάχρηση αξιόλογων κτιρίων ή οικιστικών συνόλων προκειμένου να μετατραπούν σε ξενοδοχειακές μονάδες.

Η πρόβλεψη αφορά κατά κύριο λόγο διατηρητέα ή παραδοσιακούς οικισμούς που έχουν ερημωθεί. Θα δοθεί προτεραιότητα στη διατήρηση των οικισμών, χωρίς να αποκλείεται να δοθεί δικαίωμα περαιτέρω δόμησης στο μέλλον.

Για την υλοποίηση αυτής της παρέμβασης συζητείται η παροχή κινήτρων, μέχρι στιγμής όμως δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο.

ΔΟΜΗΣΗ
Δημιουργούνται τρεις μεγάλες κατηγορίες

Με την κατηγοριοποίηση που προβλέπεται στο Ειδικό Χωροταξικό του Τουρισμού, είναι ενδεχόμενο τα παράλια ενός νησιού ή μίας ηπειρωτικής περιοχής να έχουν διαφορετικούς όρους δόμησης από την ενδοχώρα.

Πιο αναλυτικά, δημιουργούνται τρεις μεγάλες κατηγορίες εθνικού χώρου, με 10 υποκατηγορίες, ως εξής:

• Ανάλογα με την ένταση και το είδος της τουριστικής ανάπτυξης:
• Αναπτυγμένες και αναπτυσσόμενες τουριστικές περιοχές.
• Ειδικού και εναλλακτικού τουρισμού.
• Μητροπολιτικές περιοχές.
• Νησιά και Παράκτιες περιοχές, με τρεις υποομάδες: α) Αναπτυγμένα και αναπτυσσόμενα τουριστικά νησιά β) σχετικά μικρά νησιά με προβλήματα ανάπτυξης γ) βραχονησίδες και ακατοίκητα νησιά.

Χαρακτηριστικά
Περιοχές με βάση το κριτήριο των γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών:

• Παράκτιος χώρος.
• Ορεινές περιοχές.
• Πεδινές και ημιορεινές περιοχές.
• Περιοχές με βάση το κριτήριο της ευαισθησίας των περιβαλλοντικών και πολιτιστικών πόρων.
• Περιοχές του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών (Natura 2000).
• Προστατευόμενοι και εγκαταλελειμμένοι οικισμοί.
• Αρχαιολογικοί χώροι, μνημεία και ιστορικοί τόποι.
• Περιοχές ιδιαίτερου χαρακτήρα.

Στα αναπτυγμένα και αναπτυσσόμενα νησιά περιλαμβάνονται σημαντικής έκτασης νησιά, με όριο κατά πάσα πιθανότητα τα 70 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Στη δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνονται τα υπόλοιπα νησιά εκτός των βραχονησίδων και των μικρών ακατοίκητων για τα οποία δεν προβλέπεται, όπως αναφέραμε, τουριστική αξιοποίηση. Το όριο κάλυψης σε τουριστικές εγκαταστάσεις που προέβλεπε για κάθε νησί το προηγούμενο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο, δεν θα ισχύσει.

Τι προβλέπει το σχέδιο της κυβέρνησης για τον τουρισμό

1. Στόχος του κυβερνητικού σχεδίου η μετάβαση σε ποιοτικό, θεματικό και εναλλακτικό τουρισμό. Σταδιακή αποδέσμευση από το μοντέλο του μαζικού, χαμηλής οικονομικής απόδοσης τουρισμού που ίσχυε μέχρι σήμερα.

2. Χωροθέτηση υποδοχέων για δημιουργία ξενοδοχείων 4-5 αστέρων και εκσυγχρονισμός παλαιών. Στο πλαίσιο εκσυγχρονισμού: μερική ή ολική απόσυρση απαξιωμένων μονάδων (συγκεκριμένη ρύθμιση σε επόμενο νομοθέτημα), αναπλάσεις, επανάχρηση αξιόλογων κτιρίων ή συνόλων, κυρίως παραδοσιακών που ερημώνουν.

3. Εκτός τουριστικής αξιοποίησης βραχονησίδες, εθνικά πάρκα, πυρήνες Natura, ακατοίκητα νησιά κάτω των 300 στρεμμάτων, περιοχές που προστατεύονται από το Σύνταγμα (δάση, αναδασωτέες εκτάσεις, αιγιαλός, παραλίες, αρχαιολογικοί και δημόσιοι χώροι, ρέματα κ.λπ.). Πολύ περιορισμένη δόμηση στην υπόλοιπη περιοχή Natura, στις ορεινές περιοχές, ύστερα από ειδική μελέτη.

4. Δημιουργία οργανωμένων τουριστικών υποδοχέων και σύνθετων τουριστικών εγκαταστάσεων (60% τουριστικό κατάλυμα, 40% παραθεριστική κατοικία). Με ήπιους όρους δόμησης (συντελεστή 0,05, δύο όροφοι) σε μεγάλα νησιά, ορεινούς χώρους.

5. Τρεις μεγάλες κατηγορίες χώρου ανάλογα με την ένταση της τουριστικής ανάπτυξης, τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά και την περιβαλλοντική και πολιτιστική ευαισθησία.

Μανίνα Νικολοπούλου

___________________

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22768&subid=2&pubid=63822895

ΛΕΣΧΗ LIONS ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΙΜΑ ΤΗΝ ΚΛΕΙΩ ΝΑΤΣΗ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΝΑ WILLIS-LANSDALE‏

Απο την τιμητική βραδυά της Λέσχης L. Μέγας Αλέξανδρος στο Mediterannean Palace Hotel Θεσσαλονίκης για την Ζωγράφο Κλειώ Νάτση και την Κεραμίστρια Χριστίνα Willis Lansdale. Προλόγισε η L. Μάγδα Μυστικού Εικαστικός συντάκτης -Δημοσιογράφος ΕΔΣΤΕ - FIJET

Από δεξιά L. Mαγδα Μυστικού,L. Λίτσα Πατρίκη, L.Aντιγόνη Μπακιρτζιδέλη,Κυβερνήτης L. Αντώνης Μιλάνος, L.Αγάπη Χαραλαμπίδου, Κεραμίστρια L. willis Lansdale,Ζωγράφος Κλειώ Νάτση, L. Δημήτριος Καλαφάτης, Πρόεδρος L. Σοφία Μανωλιάδου, L. Κατερίνα Βαϊου.

Διοργάνωση Διεθνούς συνεδρίου με θέμα: «Πολιτισμικός Τουρισμός και Τοπική Ανάπτυξη: Τουριστική αξιοποίηση πολιτισμικών αξιών σε λιγότερο ευνοημένες αγροτικές περιοχές»

  Νέα  *  Νέα  *  Νέα  *  Νέα  *  Νέα  *  Νέα  * 

Σας ενημερώνουμε ότι το Επιμελητήριο Ηρακλείου και ο Πρόεδρος του κ. Μανόλης Αλιφιεράκης απευθύνουν στα μέλη του Πανεπιστημίου Κρήτης πρόσκληση για συμμετοχή στο Διεθνές Συνέδριο με θέμα : «Πολιτισμικός Τουρισμός και Τοπική Ανάπτυξη:Τουριστική αξιοποίηση πολιτισμικών αξιών σε λιγότερο ευνοημένες αγροτικές περιοχές» Παρακαλούμε δείτε την συνημμένη "Πρόσκληση συμμετοχής στο Διεθνές Συνέδριο"
Η υποβολή της αίτησης συμμετοχής μαζί με την περίληψη της παρουσίασης γίνεται στην ιστοσελίδα http://sycultourconference.blogspot.gr/ έως τις 30 Απριλίου 2013. Το Συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στο Επιμελητήριο Ηρακλείου στις 17-18/10/2013 στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου SY_CULTour. 

 Από το Επιμελητήριο Ηρακλείου,
Γεωργία Παπαδάκη Τηλέφωνο: 00302810247046 

E-mail: papadaki@katartisi.gr

____________________________

*από το: 

http://www.dasta.uoc.gr/blog/2013/03/28/%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CF%81%CE%B3%CE%AC%CE%BD%CF%89%CF%83%CE%B7-%CE%B4%CE%B9%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%BF%CF%8D%CF%82-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B5%CE%B4%CF%81%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CE%BC%CE%B5-%CE%B8%CE%AD%CE%BC/

Εκατό χρόνια απελευθέρωσης των Ιωαννίνων στην Ηπειρωτική Εστία

Στη Θεσσαλονίκη το Διοικητικό Συμβούλιο της Ηπειρωτικής Εστίας διοργάνωσε εκδηλώσεις για τα 100 χρόνια της απελευθέρωσης των Ιωαννίνων, με την ομιλία του Υπουργού Μακεδονίας- Θράκης Θεόδωρου Καράογλου και την παρουσίαση έκθεσης του Συλλόγου Ζωγράφων Θεσσαλονίκης και Βορείου Ελλάδος με θέμα: «Η Ήπειρος, Χθες και Σήμερα». 

Την έκθεση εγκαινίασε ο πρόεδρος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού Ελλάδος παράρτημα Θεσσαλονίκης Παναγιώτης Δέντσορας. 

Η έκθεση με έργα από τις ομορφιές και τη ζωή της Ηπείρου διαχρονικά απέδωσαν οι εν συνόλω καλλιτέχνες: Λούστρα Χαραυγή, Βασιλειάδου Διονυσία, Βλάχος Δημήτριος, Βροχίδου Αλεξάνδρα, Γαρυφάλλου Φρόσω, Γερεμπακάνη Ελένη, Γερούκη Ζωή, Γεωργουλάς Αντώνης, Γιατράκης Γεώργιος, Γκοβεδάρου Νατάσα, Δημητσάνης Χριστόδουλος, Δοξάκη Δήμητρα, Ζαγκαρέτου Μαίρη, Ζαϊροπούλου Ευαγγελία, Καμούτα Ελένη, Καραγιάννος Δημήτριος, Καραμπαλάσης Άρης, Κατραντζή Ευριάνθη, Καφαντάρη Ρούλα, Κεχαγιάς Θεόδωρος, Κεχαγιάς Χρήστος, Κοτσάνη Φανή, Κοτσάνη Χρυσούλα, Κοσμίδου Λαμπρινή, Κουμπης Ευάγγελος, Κουρουκερέζης Γεώργιος, Λάσκαρης Μπάμπης, Μαϊπας Κωνσταντίνος, Μακρή- Βάνη Μαρία, Μαυρογιάννη Ελένη, Μπακλατζής Κωνσταντίνος, Μπαλάφας Περικλής, Νέστωρα Δέσποινα, Ξυγκάκου Αναστασία, Παναγιωτοπούλου Μαρία, Πανταζίδου Μένια, Παπαβασιλείου Αθηνά, Παπαδοπούλου Αναστασία, Παπαϊωάννου Μάτα, Παπαναστασίου Καιτη, Σαραφούδη Μαρία, Σίσκου Αγγελική, Σταματιάδης Κωνσταντίνος, Τσάνταλη Λευκοθέα, Τσιγαρίδα Μπέττυ, Τσουτσουλη Σμαράγδα, Φαχαντίδου Άννα, Φωτιάδου Φαίδρα, Χατζηπαναγιώτου Σοφία, Χριστοδούλου Ρένα, Ψαράκης Γεώργιος. 

Η έκθεση θα είναι ανοικτή για το κοινό από Δευτέρα 18/2/2013 έως και Σάββατο 23/2/2013. 18.00-21.00 Κυριακή 24/2/2013 11.00-13 μ.μ. Δευτέρα 25/2/2013 έως και Τετάρτη 27/2/2013 18.00-21.00.

Μάγδα Μυστικού-Καραγιαννιώτου

www.karagianniotou-mustikou.com

Φίλιπ Μάνσελ: Οι λεβαντίνικες πόλεις θυμίζουν χαμένο Παράδεισο

Ο βρετανός ιστορικός μιλάει στο «Βήμα» για το πολυεθνικό παρελθόν Σμύρνης, Αλεξάνδρειας και Βηρυτού και για τον απόηχό του στο σήμερα

Η προκυμαία της Σμύρνης με το ιππήλατο τραμ, στις αρχές του 20ού αιώνα (Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου)

«Με τον όρο Λεβάντε ταυτίζουµε συνήθως το ανατολικό άκρο της Μεσογείου, εννοώντας µια µείξη µεταξύ Ευρώπης και Ανατολής. Φυσικά, δεν υπάρχει µόνο µία Ανατολή, αλλά και η έννοια του Λεβάντε πρέπει να γίνει κατανοητή ως κάθε άλλο παρά οµοιογενές σύνολο».Για τον µέσο Ευρωπαίο του 19ου αιώνα η έννοια του «Λεβάντε» και των «λεβαντίνων» κατοίκων του είχε αρνητική χροιά, υποδήλωνε έναν χώρο όπου ο συγχρωτισµός ηθών, πολιτισµών, προσώπων έσβηνε τα αποδεκτά µεταξύ τους όρια παράγοντας αµφίβολες ποιότητες και µειωµένες αξίες. Η «µείξη» αυτή ωστόσο, όπως θα την ορίσει στην αρχή της συζήτησής µας ο βρετανός ιστορικός Φίλιπ Μάνσελ, µοιάζει πολύ πιο φυσική στη συγκυρία της παγκοσµιοποίησης.

Γνωστός στο ελληνικό κοινό από το βιβλίο του Κωνσταντινούπολη. Η περιπόθητη πόλη (1453-1924) (εκδ. Οδυσσέας), ο Μάνσελ σκιαγραφεί στο νέο του έργο την ακµή και κατάρρευση τριών ιστορικών πόλεων της Ανατολικής Μεσογείου. Με αφορµή την αφήγηση δύο ταραγµένων αιώνων σε τρεις αστικούς σταθµούς µιλήσαµε µαζί του για τις περιπέτειες της ταυτότητας στον λεβαντίνικο κόσµο, την κληρονοµιά και τον σηµερινό του ρόλο.

Ποια είναι η γοητεία της Σµύρνης, της Αλεξάνδρειας, της Βηρυτού, των πόλεων που «βιογραφείτε» στο βιβλίο σας;

«Οι πόλεις αυτές είναι γοητευτικές γιατί υπήρξαν σε κάποιον βαθµό κρυµµένες από εµάς: µεγαλώσαµε σε έναν εθνικιστικό αιώνα, ο οποίος τις εγκατέλειψε ή τις αγνόησε. Επιπλέον, αντιπροσωπεύουν το αίσθηµα ενός χαµένου Παραδείσου, πριν από τον καιρό των συγκρούσεων, έναν κόσµο όπου διαφορετικοί άνθρωποι ζούσαν µαζί - µια εξιδανικευµένη εικόνα παρόµοια µε αυτήν της Βιέννης πριν από το "Ανσλους" του 1938 ή το Βερολίνο πριν από τον Χίτλερ: πόλεις συναρπαστικές, πολιτισµικά εκρηκτικές. Ολες έχουν έναν ιδιαίτερο απόηχο, µια ιδιαίτερη συνάφεια µε το σήµερα για εµάς που ζούµε µια εποχή διεθνών πόλεων όπως η Αθήνα, το Παρίσι ή το Λονδίνο».

Μια από τις πρώτες επισηµάνσεις στο βιβλίο σας είναι ότι στο Λεβάντε «οι άνθρωποι άλλαζαν ταυτότητα µε την ίδια ευκολία που άλλαζαν τη γλώσσα τους».

«Η ρέουσα ταυτότητα υπήρξε και δυτικό φαινόµενο - σκεφθείτε την Τεργέστη, για παράδειγµα, όπου πολλοί Σλάβοι έγιναν Ιταλοί, ή τη Βιέννη, όπου πολλοί Τσέχοι που εγκαταστάθηκαν εκεί για λόγους εργασίας εκγερµανίστηκαν. Στο Λεβάντε θα έλεγα ότι κυριάρχησαν η οικονοµική ή πολιτική αναγκαιότητα: στη Θεσσαλονίκη πολλοί σηµερινοί Ελληνες είναι απόγονοι Σλάβων, Εβραίων ή άλλων εθνοτήτων, πολλοί Λιβανέζοι στην Αλεξάνδρεια µετατράπηκαν σε Αιγύπτιους, ώστε να τους επιτραπεί να παραµείνουν - λέγεται επίσης ότι πολλές Ελληνίδες της Σµύρνης εκτουρκίστηκαν για τους ίδιους λόγους. Βέβαια, οι ταυτότητες αυτές δεν ήταν ρευστές για όλους. Υπήρχαν πάντοτε και εκείνοι που ευθυγραµµίζονταν αυστηρά µε τα όρια της δικής τους κοινότητας - κάποιες Ελληνίδες της Αλεξάνδρειας που παντρεύονταν Αιγύπτιους ανακάλυπταν ότι βρίσκονταν αποµονωµένες από το σύνολο. Οπότε η ρευστότητα για την οποία µιλάµε ήταν αµφίδροµη διαδικασία. Οπωσδήποτε, λόγω της φύσης των κοινωνιών αυτών, υπήρχαν αρκετές παράµετροι, επαγγελµατικές, κοινωνικές, γλωσσικές, έµφυλες, που προσδιόριζαν το πλαίσιό της: οι άνδρες, για παράδειγµα, είχαν πολύ περισσότερες ευκαιρίες επαφών µε άλλες κοινότητες από ό,τι οι γυναίκες. Τέλος, η χρονική συγκυρία έπαιζε µεγάλο ρόλο. Στην Αλεξάνδρεια αυτή η ρευστότητα των ταυτοτήτων είναι πολύ πιο διαδεδοµένη πριν από την επέµβαση των Αγγλων στην Αίγυπτο το 1882».

Πώς διαφορετικές κοινότητες συνιστούσαν κοινωνίες στο περιβάλλον αυτής της ρευστότητας;

«Οικονοµία, επιχειρηµατικότητα, εµπόριο επιβάλλουν τη συνεργασία. Το βλέπει κανείς πολύ ξεκάθαρα στις επιστολές που ανταλλάσσονται µεταξύ µελών διαφορετικών εθνοτήτων, οι οποίες δεν γράφονται στα ελληνικά ή στα αραβικά, αλλά στα γαλλικά. Εκτός από την αυθόρµητη επικοινωνία µέσω της γλώσσας, υπάρχουν οι µεικτοί γάµοι: στην Αλεξάνδρεια, για παράδειγµα, από το 1930 και µετά. Μάλιστα, αν και εδώ δεν µπορούµε να γενικεύσουµε, προσωπικά πάντως τυχαίνει να γνωρίζω ορισµένες περιπτώσεις, γάµοι συνάπτονται ακόµη και µεταξύ µουσουλµάνων και χριστιανών - για να µην πούµε για πολλές εξωσυζυγικές σχέσεις οι οποίες παρέµειναν κρυφές. Τέλος, κάποιες σχολές και σχολεία των ελίτ λειτούργησαν πολυσυλλεκτικά: το Αµερικανικό Πανεπιστήµιο της Βηρυτού, το Κολέγιο Βικτόρια στην Αλεξάνδρεια, το Διεθνές Κολέγιο της Σµύρνης και άλλα λιγότερο δαπανηρά συµπεριελάµβαναν µαθητές από διαφορετικές κοινότητες, µεταξύ των οποίων και µωαµεθανούς. Εποµένως, σχολεία, επιχειρήσεις, η γλώσσα, η διασκέδαση έπαιζαν τον µεγαλύτερο ρόλο στις διακοινοτικές επαφές. Προφανώς και οι Αρχές επιχειρούσαν παράλληλα να διατηρήσουν τον έλεγχο στις δραστηριότητες κάθε κοινότητας, ήταν όµως τα άτοµα, οι οικογένειες, οι επιχειρήσεις που είχαν την πρωτοβουλία στις µεταξύ τους σχέσεις».

Ηταν αυτή η ετερογένεια, σε έναν αιώνα που αναζήτησε πεισµατικά την οµογενοποίηση, που προκάλεσε την έκλειψή τους;

«Θα έλεγα ότι ήταν το κράτος και η πολιτική, οι εισβολές και ο πόλεµος που έβλαψαν τις πόλεις αυτές. Ας µην ξεχνάµε επίσης ότι καταστροφές υπέστησαν και άλλες πόλεις, λιγότερο ποικίλες εθνοτικά. Οι λεβαντίνικες πόλεις ήταν ευάλωτες και ανθεκτικές ταυτόχρονα. Την περίοδο 1941-1942 η Αλεξάνδρεια κινδυνεύει από τις γερµανικές και ιταλικές δυνάµεις, η πόλη όµως συνεχίζει να λειτουργεί σαν να µη συµβαίνει τίποτε, οι άνθρωποι δουλεύουν κανονικά και επικρατεί ηρεµία, ενώ άλλες πόλεις στη διάρκεια του Β' Παγκοσµίου Πολέµου κατέρρευσαν πλήρως όταν τις πλησίαζαν οι Γερµανοί».

Εχουν αποκτήσει οι λεβαντίνικες πόλεις νέους ρόλους στη µεταπολεµική εποχή;

«Η Ιζµίρ, όπως λέγεται η Σµύρνη σήµερα, είναι η τελευταία µεγάλη πόλη της Τουρκίας που δεν ψηφίζει ΑΚΡ, το ισλαµιστικό κόµµα του πρωθυπουργού Ταγίπ Ερντογάν. Θα µπορούσε ενδεχοµένως να υποστηρίξει κανείς ότι έχει βρει έναν νέο ρόλο ως προµαχώνας του κοσµικού στοιχείου. Η Αλεξάνδρεια δεν έχει βρει έναν νέο ρόλο, είναι φτωχότερη και πιο θρησκευόµενη από το Κάιρο - κάποιοι λένε ότι αποτελεί πια την "πρωτεύουσα του Δέλτα του Νείλου" αντί της "βασίλισσας της Μεσογείου", που ήταν κάποτε. Από τα µεγάλα λεβαντίνικα λιµάνια, λοιπόν, το τελευταίο που διατηρείται και διατηρεί µια ισορροπία µεταξύ των κοινοτήτων του, που συντηρεί συνειδητά τον διεθνή του ρόλο και παραµένει συνειδητά µια τρίγλωσση πόλη, είναι η Βηρυτός. Η Βηρυτός πιστεύω ότι θα έχει πάντοτε έναν ρόλο ως πολιτιστική πρωτεύουσα του αραβικού κόσµου».

Πώς διαχειρίζονται το παρελθόν τους αυτές οι κοινωνίες σήµερα;

«Οι κάτοικοι της Σµύρνης είναι υπερήφανοι γι' αυτό, αν και την ίδια ώρα παραµένουν αρκούντως εθνικιστές. Κατανοούν ότι αυτό ακριβώς το παρελθόν καθιστά την πόλη τους διαφορετική από την υπόλοιπη Τουρκία, εποµένως το εκτιµούν αναλόγως. Η Αλεξάνδρεια διαθέτει µεγάλες συλλογές στη Νέα Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, αν και οι σηµερινοί της κάτοικοι δεν δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, είναι η αλήθεια. Στη Βηρυτό µετά τον εµφύλιο παρατηρήθηκε ένα κενό ιστορίας, οι άνθρωποι θα ήθελαν να ξεχάσουν τα πάντα. Ακόµη και σήµερα η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη: έγραψα ένα άρθρο στο οποίο ανέφερα ότι η πλειοψηφία του πληθυσµού το 1900 ήταν χριστιανική και η δηµοτική αρχή λογόκρινε το σηµείο - δεν θέλουν ούτε καν να ακούσουν οτιδήποτε έχει να κάνει µε ποσοστά. Πιστεύω όµως ότι µελλοντικά µια λατρεία του παρελθόντος, ισοδύναµη µε εκείνη της Βιέννης, είναι αναπόφευκτη».

Θα µπορούσε η λεβαντίνικη πολιτισµική µείξη που περιγράφετε να είχε επιζήσει κατά κάποιον τρόπο;

«Οι ρεαλιστές ή κυνικοί - όπως θέλετε πείτε τους - τούρκοι και αιγύπτιοι φίλοι µου λένε "όχι". Το τέλος όµως θα µπορούσε σίγουρα να είναι πολύ λιγότερο θηριώδες και σκληρό, τουλάχιστον στη Σµύρνη και στη Βηρυτό, µια και στην Αλεξάνδρεια η "αιγυπτοποίηση" έγινε µε πολύ πιο ήπιο τρόπο, µεταξύ 1956 και 1976. Υπάρχουν ωστόσο παραδείγµατα πόλεων που επιβίωσαν από την προεθνική στην εθνική εποχή χωρίς σπουδαίες µεταβολές πληθυσµού, εποµένως τα πράγµατα θα µπορούσαν ενδεχοµένως να είχαν εξελιχθεί προς µια τέτοια κατεύθυνση».

Είναι η Νέα Υόρκη, το Λονδίνο ή η Σανγκάη οι µητροπόλεις του 21ου αιώνα, οι διάδοχοι της κληρονοµιάς του Λεβάντε;

«Οι σηµερινές παγκόσµιες µητροπόλεις αποτελούν ένα διαφορετικό υπόδειγµα: κυριαρχούνται από το έθνος-κράτος, είναι πλούσιες, αναπτυγµένες οικονοµίες. Παρ' όλα αυτά, πόλεις όπως το Παρίσι ή το Λονδίνο έχουν αρχίσει να θυµίζουν τις προκατόχους τους στο Λεβάντε: οι στατιστικές υποδεικνύουν ότι οι Αγγλοι σήµερα αποτελούν µειοψηφία στο Λονδίνο. Υπάρχουν και άλλες ενδείξεις: η σηµασία των διεθνών θεσµών, το εύρος των ξένων νοµικών κωδίκων που χρησιµοποιούνται στην ίδια πόλη, το πλήθος των θρησκειών, η παγκοσµιοποιηµένη οικονοµία, η αίσθηση ότι η πρωτεύουσα διαφέρει όλο και περισσότερο από την ενδοχώρα της. Και όλες οι πόλεις γύρω µας αλλάζουν - και µάλιστα γρηγορότερα από όσο προλαβαίνουµε να τις αναλύσουµε».

____________________

 

Καρασαρίνης Μάρκος  

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  03/02/2013  εφημ. ΤΟ ΒΗΜΑ

ΚΑΣΤΟΡΙΑ ΤΟΠΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Από την επίσκεψη των Γυναικών Lions της Λέσχης «Μέγας Αλέξανδρος» της Θεσσαλονίκης

Η Λέσχη Lions «Μέγας Αλέξανδρος»
 του θέματος 117 Β’ Ελλάς - Κύπρος πραγματοποίησε
ένα οδοιπορικό στις ομορφιές της Καστοριάς με τη συμμετοχή και άλλων Lions γυναικών Λεσχών της Θεσσαλονίκης με την πρωτοβουλία και τον συντονισμό της Προέδρου Lion Μανωλιάδου Σοφίας. Η Καστοριά πόλη των Βυζαντινών μνημείων της αρχιτεκτονικής των παλαιών αρχοντικών της, αλλά και της παραγωγής γούνας, ξεπερνά τα όρια της Ελλάδας και συνεχίζει την παράδοση της στο εμπόριο δυναμικά.


Την πόλη αντικρίζεις με την πρώτη ματιά να δεσπόζει στην Λίμνη Ορεστιάδα και να αντανακλά την ομορφιά της μέσα στα νερά που την περιβάλουν σε υψόμετρο 600 μέτρων.


Τόπος ευλογημένος και ιδιαίτερης σημασίας ως προς τον Ιστορικό Λιμναίο Οικισμό του Δισπηλιού που απέχει μόλις 7,5 χιλιόμετρα από το κεντρο της Καστοριάς .


Τον χώρο του Παλαιολιθικού ανακαλυφθέντος Λιμναίου οικισμού το 1932 από τον καθηγητή Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Αντώνη Κεραμόπουλου, έχουν αναλάβει την ανασκαφή από το 1992 ομάδα Αρχαιολόγων του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τον οποίο και αναπαριστούν βάσει της επιστημονικής τους έρευνας δίπλα από τον χώρο των ανασκαφών.

Οι χιλιάδες μπηγμένοι πάσσαλοι που ανακαλύφθηκαν στην Λίμνη και το εγγύς περιβάλλον έχουν προσδιορίσει τον χρόνο του οικισμού εδώ και 7.500 χιλιάδες χρόνια από σήμερα και με συνεχή παρουσία του ανθρώπου στην περιοχή, ως κέντρο συνάντησης και κοινωνικής συμπεριφοράς.


Το πρόχειρο και πολύτιμο Μουσείο του χώρου στο χωριό Δισπηλιό υποδέχεται τους επισκέπτες με τα αντίγραφα των ευρημάτων της ανασκαφής και δίνει την ιστορική ταυτότητα ενός πολιτισμού, που είναι μοναδικής για την εποχή του σε όλο τον ευρύτερο Ευρωπαϊκό Χώρο. Ενδιαφέρον έχει το βιβλίο «Δισπηλιό Σημειώσεις για τον επισκέπτη» του ομότιμου καθηγητή προϊστορικής αρχαιολογίας Γιώργου Χουρμουζιάδη. Μια πολύ καλή αναφορά στο έργο της ανασκαφής, τα ευρήματα και την ιστορική παρουσία του Λιμναίου Οικισμού στον σύγχρονο άνθρωπο που ταξιδεύει στον χρόνο είτε ως ειδικός, είτε ως εραστής της παράδοσης. Στην Καστοριά δεν πρέπει να παραλείψουμε να κάνουμε και το προσκύνημα στο Μοναστήρι της Παναγίας της Μαυριώτισσας, που είναι στο ανατολικό χώρο της Λίμνης. Έχει κτισθεί επί εποχής Αλέξιου Α’ Κομνηνού 1081-1118. Οι τοιχογραφίες που κοσμούν το εσωτερικό του ναού χρονολογούνται σε διαφορετικές περιόδους και προκαλούν το ενδιαφέρον και το θρησκευτικό συναίσθημα του επισκέπτη.

Στο κεντρικό σημείο του ναού βλέπουμε την Κοίμηση της Θεοτόκου ιδιαίτερης πνευματικής αξίας, την Σταύρωση του Ιησού και Αγίους. Στον ανατολικό τοίχο τον Κωνσταντίνο και Ελένη και την Δευτέρα Παρουσία, τους Αγίους πέντε της Σεβάστειας.
Η θρησκευτική ευλάβεια του χώρου και η ενέργεια που εμπεριέχει είναι το μέσον που θα αγαλλιάσει την ψυχή και θα γαληνέψει το πνεύμα. Είναι προσκύνημα που πρέπει να το βιώσει κάποιος που θα επισκεφθεί την Καστοριά.
Το σπήλαιο του Δράκου δίπλα από την Παναγία την Μαυριώτισσα αποτελεί σύγχρονο τόπο επίσκεψης με την άνεση να το διασχίσεις, να απολαύσεις τα νερά από τις μικρές λίμνες που διαθέτει, με γλυκό νερό και με ένα σύστημα εξαερισμού και θερμοκρασίας πολύ καλό σε όλες τις εποχές. Στο νέο ενυδρείο το μεγαλύτερο γλυκού νερού των Βαλκανίων μπορεί να γνωρίσουν οι επισκέπτες της πόλης της Καστοριάς, ψάρια του γλυκού νερού με μεγάλη ποικιλία και δίνουν με την άμεση θέα τους στον επισκέπτη ολοκληρωμένη εικόνα της ζωής τους μέσα στο υγρό στοιχείο. Είναι μια ενδιαφέρουσα περιήγηση που αφήνει την αίσθηση της χαλάρωσης και της ηρεμίας που αποπνέουν οι ζώντες οργανισμοί του νερού.
Η βόλτα στους δρόμους της πόλης θα σας αποζημιώσει με τα παραδοσιακά μαγαζιά φαγητού, που αξίζει να γευθεί ο ταξιδιώτης όπως και τα τοπικά παραδοσιακά προϊόντα που θα αγοράσει από τα ομώνυμα καταστήματα.
Την εκδρομή σας μπορείτε να την κλείσετε με τα μάτια στραμμένα στα νερά της Λίμνης. Μια εικόνα που θα την πάρετε φεύγοντας ως τελικό προορισμό για την εμπορευματοποιημένη σκέψη σας.

Μάγδα Μυστικού-Καραγιαννιώτου

Δημοσιογράφος – ΕΔΣΤΕ

Εικαστικός συντάκτης 

www.karagianniotou-mustikou.com